Posts

burgerinitiatieven en aansprakelijkheid

Lezenswaardig werk, regel die burgerinitiatieven

Het vakblad Stadswerk heeft ons boek Regel die burgerinitiatieven gerecenseerd als lezenswaardig werk. Een mooie opsteker voor ons. Hierbij de recensie. Aanleiding voor het boek was een vraag van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, team burgerschap. Bij het team kwamen steeds meer vragen binnen op het gebied van aansprakelijkheid bij burgerinitiatieven. Het ministerie wilde graag weten hoe aansprakelijkheid werkt bij burgerinitiatieven. Het boek beschrijft de werking van aansprakelijkheid aan de hand van vijf thema’s, namelijk:

  • burgerinitiatieven en aansprakelijkheid bij groenbeheer
  • burgerinitiatieven en aansprakelijkheid bij spelen en speelvoorzieningen
  • burgerinitiatieven en aansprakelijkheid bij beheer van gebouwen
  • burgerinitiatieven en aansprakelijkheid bij leegstaande panden en braakliggende terreinen
  • burgerinitiatieven en aansprakelijkheid bij evenement of feestje.

Ook een boek bestellen?

Het boek is uitgegeven door Acquire Publishing en te bestellen via deze link kom je bij het bestelformulier.

 

Wilt u meer weten neem dan direct contact met ons op.

Vertrouwen bij bottom-up initiatieven Roof Garden Arnhem

Voor de derde keer hebben inwoners van Arnhem het dak van een parkeergarage tijdelijk in gebruik genomen. De parkeergarage ligt in het gebied Binnenstad Zuid (voorheen project Rijnboog) Gedurende de zomer wilden de bewoners graag de stad een stukje aantrekkelijker maken. Zes weken lang was er elke dag wat te doen. Een typisch pop-up festival, een opkomend trend waarover gastspreker Joop de Boer van het bedrijf Pop-up city ook sprak tijdens de Week van de Openbare ruimte in Putten en waarover de debatsessies gevoerd werden hoe hiermee als overheid mee om te gaan.

bottom-up Roofgarden Arnhem

Het fenomeen roofgarden is buiten Nederland wel bekender. Vaak in grote steden hebben restaurants, hotels en cafés een dakterras ingericht als tuin omdat op er op straatniveau geen ruimte voor is. Gasten kunnen lekker genieten van het weer en een drankje, en zijn uit de drukte van de stad. Het initiatief wordt daarbij genomen door de eigenaar van het pand. De uitbater ziet daarbij de mogelijkheid zijn pand efficiënter te gebruiken. In Nederland komen bewonersinitiatieven daarentegen vaak in de openbare ruimte voor, minder vaak in gebouwen, laat staan tijdelijk op het dak van een parkeergarage. Dit zou weleens gedoe kunnen geven. In het boek Regel die burgerinitiatieven wordt beschreven hoe je om kunt gaan met die risico’s.

In Arnhem is het anders. Arnhem is een creatieve stad en dat merk je. Het bruist van de initiatieven in het centrum. Het grootschalige project Rijnboog is stil komen te vallen en gaat verder als het project Binnenstad Zuid waarbij het gebied stap voor stap wordt opgeknapt. De gemeente heeft veel vastgoed in haar bezit, en langzaamaan worden de lege gebouwen gevuld met tijdelijke gebruikers.

De Roof Garden Arnhem is daarbij een mooi voorbeeld. Op het dak van parkeergarage tussen de Langstraat en de Kleine Oord is op de 7e verdieping van de garage het dak mooi inricht en krijgt een geweldig uitzicht over de stad. Het is zo gek niet te bedenken of het staat op het dak, ontworpen en gemaakt door een Arnhemse ontwerpers of ondernemers. Bar, hottub, kachels, toiletten, moestuinen met kruiden, zonnepanelen om zelfvoorzienend te zijn, fruitbomen voor de stadslandbouw en overkappingen om veilig te kunnen schuilen. Ook een kippenren met een echte haan mocht hier niet aan ontbreken. De initiatiefnemers willen een hotspot bieden voor de jonge en creatieve ondernemers waarbij de beste lokale initiatieven samenkomen.

De initiatiefnemers organiseren het met een grote groep vrijwilligers en er is een grote programmering. Er is te veel om op te noemen Elke dag zijn er meerdere activiteiten, zoals een lezing, een film, een silent disco en ook fitness en optredens van bekende artiesten. Tal van Arnhemse ondernemers zijn erbij betrokken en helpen mee aan deze programmering. Alles groeit jaarlijks op het dak, het aantal dagen van het evenement, de bezoekers en het netwerk aan vrijwilligers. Om overlast te beperken is er ook een vrijwilliger in het team die verantwoordelijk is voor het omgevingsmanagement. Over de bezoekers zijn geen harde getallen. Naar schatting komen er gemiddeld dagelijks 350 mensen genieten van het uitzicht!

Tijdelijk te gast, welkom buurt!

Lisette heeft als omgevingscoördinator gewerkt en heeft gedurende het evenement twee doelstellingen gehad. Het beperken van de overlast, maar bovenal het betrekken van de omwonenden bij de activiteiten op het dak. Zij vertelt dat de omwonenden, binnenstadsbewoners, allemaal op een andere manier tegen Roof Garden Arnhem aankijken. De ene buurvrouw zag het als hip en groen verlengstuk van haar balkon (en wilde ook helpen achter de bar), een de andere buurman vond het allemaal best en weer een andere buurman voelde zich, ondanks dat hij Roof Garden heel erg leuk vond, toch wel een beetje te oud voor Roof Garden Arnhem. Het is haar gelukt om de omwonenden kennis te laten maken met de, toch wat verstopte, tijdelijke daktuin en in mindere mate om de omwonenden kennis te laten maken met elkaar.

Gedurende de opening van het dak is het team 24/7 bereikbaar geweest voor buurtbewoners. De meesten hadden er geen last van. Een enkeling heeft op individuele basis contact opgenomen over het geluid (muziek, stemmen en zelfs de haan) en de geur van de aanwezige hottub. Als omgevingscoördinator gaat Lisette serieus met de opmerkingen om. Roof Garden Arnhem is immers te gast in de omgeving. Samen met de bewoners en de organisatie gaat ze op zoek naar oplossingen waarbij het voor iedereen leuk zou blijven. De haan is teruggebracht naar de kinderboerderij en omgeruild voor een hen. De muziek- en filmavonden vinden plaats met hoofdtelefoons (silent-disco en -cinema) en tijdens een live optredens zijn luidsprekers iets gedraaid omdat een buurtbewoner het storend vond. De bewoners waren tevreden met de manier waarop opmerkingen zijn behandeld.

 Hoe regel je dat met vergunningen voor een bottom-up initiatief op een parkeergarage?

Roof Garden Arnhem is voor de derde keer weer opnieuw een succes geweest, aldus Maarten van der Wolf. Ook volgend jaar gaat het weer gebeuren, dat durft hij nu al wel te zeggen. Graag zouden ze nog meer kale daken willen verbinden en vergroenen.

Drie jaar geleden begon het met een idee. Tijdens een pitch bij de gemeente Arnhem gaven zij aan dat het bovenste parkeerdek nauwelijks gebruikt werd en dat ze op eigen initiatief en zonder subsidie heel graag die plek wilden aanpakken. Deze plannen konden (toevallig) makkelijk gelinkt worden aan de doelstellingen van de gemeente die ‘groen en creatief’ graag wilden koppelen aan de stad. Het initiatief geeft grotendeels gratis handen en voeten aan de doelstellingen van de gemeente.

Het gebouw is van het Parkeerbedrijf Arnhem (gemeente) en het dak wordt ter beschikking gesteld nadat de vergunningen rond zijn. Voor de vergunning dienen zij net als alle andere organisaties te houden aan de normale wet- en regelgeving zoals bij horecavoorzieningen, branduitgangen en hygiëne. Het tijdelijke karakter maakt het uniek, evenals de locatie – op een parkeergarage, en ten slotte het werken met vrijwilligers. Het betekent vooral dat in samenwerking met de gemeente Arnhem goed wordt gekeken hoe wetten te interpreteren. “Als er staat dat het horecagedeelte moet beschikken over een goed werkende luchtcirculatiesysteem dan moeten wij ons formeel daaraan houden maar dat is natuurlijk onzin als je in de openlucht staat” aldus Maarten. Door op een zo’n manier de regels te interpreteren heeft de gemeente ons ook enorm geholpen.

Win win situaties

Eerder heeft Roof Garden Arnhem ook een keer een soortgelijk evenement op een ander gebouw georganiseerd (Parkeergarage Velperpoort). Dat was een particuliere parkeergarage. De eigenaar vond het vooral erg leuk en zag kans om zijn parkeergarage in korte tijd in de spotlights te zetten. Door de flinke toestroom van mensen nam de omzet van de bijbehorende tankwinkel toe. Een winwin situatie dus.

Betty Jacobi van de gemeente Arhem over het bottom-up initiatief

De gemeente Arnhem heeft op dit moment veel te maken met Bottom-up initiatieven. Dat is wennen, er zit veel energie in en daar is vaak al meer draagvlak voor dan bij een ‘top-downbenadering’. Bottom-up betekent niet dat de gemeente er ineens geen bemoeienis meer mee heeft, het kost de gemeente juist tijd en energie voor afstemming in de beginfase. Dit initiatief sloot goed aan bij de citymarketing van Arnhem, namelijk groen, creatief en Arnhemse zakelijkheid met een informele aanpak.

Wat ik heb gedaan is dat ik het aan de voorkant heb gestroomlijnd met een kort en krachtige knelpunten en kansen analyse zodat goede interne afstemming mogelijk was. Dit traject was nieuw en lastig voor de organisatie. Ik wilde wel dat avontuur aan, ik geloofde in het plan, en was al bekend met de initiatiefnemers, dat helpt. Als ambtenaar heb ik mijn nek uitgestoken voor het initiatief.

Voor het gesprek met de afdeling verkeer had de initiatiefnemer (waren er in eerste instantie twee) zich al goed voorbereid. Het tijdelijk bezetten van een parkeergarage was geen probleem. Zij hadden op verschillende tijden de bezetting inzichtelijk gemaakt, waarmee aantoonbaar was dat een tekort aan parkeerplaatsen voor deze periode geen probleem was, ook niet op piekmomenten. Aangezien de gemeente eigenaar is van de garage, is snel daarna contact gezocht met de verantwoordelijk wethouder. Naar het vinden van oplossingen voor de belemmeringen is het college hiervan op de hoogte gebracht en heeft ingestemd met het initiatief.

Om risico’s te beperken is een evenementenvergunning verleend en er is veel controle geweest waardoor er goede afstemming is. Ook de initiatiefnemers waren ervan bewust dat zij geen missers konden maken.

De gemeentelijke lessen bij Bottom-up

  • vertrouwen in initiatiefnemer
  • durf te experimenteren!
  • korte kansen en knelpunten analyse en nagedacht over risico’s
  • het organiseren van interne afstemming met oa verkeerskundigen (en andere beleidsafdelingen en uitvoering &vergunningen), vergunningen en politiek

Dit artikel over bottom-up initiatieven is ook verschenen in de novembereditie van het blad Straatbeeld van Acquire Publishing. Heeft u vragen, een voorbeeld of wilt u meer weten over het artikel of bottom-upinitiatieven, neem dan contact met me op.

Wachtlandschap Thialf Arnhem

Zelf doen! Burgerparticipatie in de Week van de Openbare Ruimte

 

Zelf doen! Daar gaat het om op het congres van de Week van de Openbare Ruimte. Maandag 7 april 2014 begint in Kasteel De Vanenburg in Putten georganiseerd door Bedrijfsleven en gemeenten ontmoeten elkaar gedurende vier dagen om kennis op te doen en inspiratie te putten als het gaat om de openbare ruimte.

De Week is ingedeeld in vier themadagen, rond infra & ondergrond, groen, licht en verlichting, ontwerp & inrichting en sport & spel. Samen met Mark Verhijde organiseer ik iedere dag meerdere debatsessies over burgerparticipatie.

Burgerparticipatie? Hoezo burgerparticipatie op de Week van de Openbare Ruimte? Dat gaat toch vooral over beheer, ontwerp en inrichting, maar toch niet over burgers? Onzin, vinden wij. Die openbare ruimte is allang niet meer alleen van gemeenten, adviesbureaus en aannemers. Tegenwoordig zijn het bewoners, gebruikers en bezoekers, die zelf aan de slag zijn met hun groenproject of hun tijdelijke moestuin. Tijd daarom voor een frisse wind in Putten.

Voorbeelden. Op iedere themadag houden we drie debatsessies over burgerparticipatie, naast de vele werksessies die je als bezoeker kunt meemaken. Zo komt op maandag 7 april het zelfsturingsplan Groot Merselo in Venray aan de orde, met als centrale vraag: kunnen bewoners ook in de uitvoering van een herstructurering van een straat meewerken? Op vrijdag 11 april staan de speeltuinverenigingen in Geldermalsen centraal, want hoe doen die bewoners dat beheer en wat zien we na tien jaar zelfwerkzaamheid? Ook het voorbeeld van het Buurtbeheerbedrijf Sluisdijk in Den Helder en de Unieke Brink in de wijk Wesselerbrink, Enschede komen langs. Theo van Wijk vertelt over het burgerinitiatief de Schatkamer Domplein in Utrecht en Atto Harsta van Aldus bouwinnovatie gaat spreken over Wachtlandschappen in Helmond en Almere.

Een echt debat. Alleen wat voorbeelden laten zien is niet genoeg, halverwege de werksessie is het de beurt aan de zaal. . Naast vragen en opmerkingen worden de discussies gevoerd aan de hand van stellingen, die de vinger op de zere plek leggen. Want zeg nu zelf: met zo’n buurtbeheerbedrijf binnen de gemeentegrenzen ben je toch spekkoper? Of niet? Aan de hand van dit soort stellingen laten we de deelnemers, de aanwezige exposanten en de aanwezige burgers stevig met elkaar in discussie gaan.

Van statement naar agenda. Uit de debatsessies komen diverse statements. Mark Verhijde en ik maken daar een agenda voor 2014 van. Want praten over burgerparticipatie is leuk, maar er moet ook iets gedaan worden.

Meedoen? Inschrijven voor de Week van de Openbare Ruimte en deelnemen aan de debatsessies over burgerparticipatie gaat via de website. Acquire Publishing en ExpoProof, de organisatoren van de Week van de Openbare Ruimte, bieden een korting van € 50,- op de inschrijving voor één of meerdere themadagen. Dat betekent dat je niet € 245,- betaalt maar € 195,-. Wil je gebruik maken van deze korting? Stuur dan een email  aan Acquire Publishing: eugenie@acquirepublishing.nl. Ik hoop dat je meedoet in Putten in april.

2013-11-18 15.40.50

Boekpresentatie Regel die Burgerinitiatieven

Boekpresentatie Regel die Burgerinitiatieven

In 2013 hebben Mark Verhijde in ik het onderwerp Burgerinitiatieven en Aansprakelijkheid uitgediept, in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Het rapport Regel die Burgerinitiatieven is daar het resultaat van en het is nu gelukt dat in boekvorm te laten verschijnen. Ter gelegenheid hiervan organiseert de uitgever Acquire Publishing samen met Pakhuis de Zwijger een heuse boekpresentatie. Hierbij kun je aanwezig zijn.

 

De boekpresentatie vindt plaats op:

Vrijdag 7 maart 2014, van 17:00 uur tot 19:30 uur

Locatie: Pakhuis de Zwijger, Amsterdam

 

 

Aanmelden

Aanmelden kan bij Acquire Publishing. Dat kan met de volgende link.

 Het programma

Het programma op vrijdag 7 maart is als volgt:

  • ·  Inloop en welkomswoord
  • ·  Korte presentatie van Mark Verhijde en Maarten Bosman, het boek in vogelvlucht
  • ·  Reacties van:
    • Jaap Verkroost (wethouder gemeente Stichtse Vecht), 
    • Jornt van Zuylen (beleidsadviseur en aanjager burgerparticipatie, Ministerie van BZK) en
    •  Andries Pruiksma (Buurtbeheerbedrijf Sluisdijk en PvdA fractielid gemeenteraad Den Helder)
  • ·  Discussie onderling
  • ·  Boek overhandiging
  • ·  Je eigen boek afhalen en sluiting

Geen programma zonder catering, natuurlijk. Pakhuis de Zwijger verzorgt de soep, de salades en brood en de koffie/thee. Kunt u niet naar de presentatie komen en wilt u wel meer weten. Neem dan contact met me op. Middels deze link kom je bij het boek. Wil je het boek bestellen, dat kan hier.

bootje in de plantage1

Een boot vol fantasie voor de buurt

Een boot vol fantasie voor de buurt

Ergens op een facebook-groep in Arnhem komt een oproep: “Beste buurtbewoners. Ik heb een bootje gevonden die ik kan ophalen. Het bootje sluit aan bij het project van de basisschool waarbij een groene rivier zal worden gemaakt waar kinderen kunnen spelen. Aanstaande zaterdag haal ik het bootje op en zoek een paar sterke buurmannen om het bootje van de kar af te tillen.” 

Een burgerinitiatief?  In mijn straat? Ik ga maar eens kijken…. Op het afgesproken adres en tijdstip staat een groep mannen bij elkaar. Enkele buurvrouwen hebben koffie gezet. Op de kar van ligt een soort roeibootje. Ongeveer 4,5 meter lang. De onderzijde zit vol mosseltjes en andere schelpen. Na het vertillen van de boot wordt er niet lang gewacht of de boot wordt schoongemaakt. Iemand gaat naar huis en haalt zijn hogedrukreiniger. Iemand anders een boormachine met een kop om roest te verwijderen. De ideeën borrelen al snel op. Zou het bootje nog kunnen drijven? Kunnen we roeispanen maken? Of heeft iemand nog een buitenboordmotortje? En wat wordt de naam voor de boot? Dan zou het in de vijver wellicht een plekje kunnen krijgen. Ook zijn er andere vragen als welke naam het bootje kan krijgen? Hoe betrekken we de kinderen uit de buurt erbij? Al snel tijdens het schoonmaken wordt zichtbaar dat er gaten in de bodem van de boot zitten. Iemand biedt aan dat de boot ergens in een loods kan liggen en daar opgeknapt kan worden.

In eerste instantie was de gedachte om de boot een plek bij de school te geven. Kinderen zouden er mee kunnen spelen. Sommige ouders vinden de boot wel gevaarlijk. Er zitten nu nog wat scherpe onderdelen aan. Wat zal de gemeente er van vinden als deze boot in de openbare ruimte ligt? Hoe zit het met de aansprakelijkheid? En hoe kan het ingepast worden in het bestaande project van de groene rivier. Er wordt geconcludeerd dat er nog al wel veel bij komt kijken.

Het is nog onduidelijk hoe dit proces verder zal gaan. Wanneer er meer duidelijk over is, zal deze blog een vervolg krijgen.

Foto Mark Verhijde - Deventer op Stelten

Burgerinitiatieven en aansprakelijkheid

We gaan naar een Participatiesamenleving, vol met maatschappelijke initiatieven. Burgers ervaren soms belemmeringen bij de overheid. Maar zijn er drempels voor burgers om tot activiteiten te komen? Werkt bijvoorbeeld aansprakelijkheid en aanverwante juridische zaken belemmerend in de praktijk van burgerinitiatieven?

Het eindadvies “Regel die burgerinitiatieven” (Ministerie van BZK 2013) laat zien dat dit niet het geval is. Voor gemeenten hoort het risico om aansprakelijk gesteld te worden er gewoon bij en zij hebben hier juridische strategieën en maatregelen voor. Goede risico-inschatting en risicomanagement bij maatschappelijke initiatieven zijn dan belangrijk. Ook blijkt dat er bij meer dan 60% van de initiatieven een laag risico op aansprakelijkheid is.

Voor het vervolg van het onderzoek doen we een oproep om deel te nemen aan de verdere uitwerking. In de gekoppelde bijlage is meer achtergrondinformatie te vinden.

folder_vervolgacties regel die burgerinitiatieven_bzk